لیگ برتر فوتبال آمریکا | ام ال اس | لیونل مسی | اینتر میامی

«لیگ برتر فوتبال» (Major League Soccer یا MLS) آمریکا از زمان تاسیسش در سال 1996 همواره با سوالاتی درباره جایگاهش در میان ورزش های این کشور و جهان فوتبال مواجه بوده است. رابطه میان MLS و لیگ های برتر فوتبال اروپا چیست؟ آیا این لیگ یک خانه سالمندان برای سوپراستارهای پا به سن گذاشته، توسعه دهنده بازیکنان مستعد برای لیگ های دیگر یا برزخی فوتبالی است؟ فوتبال آمریکا در تقویم ورزشی این کشور چه موقعیتی باید داشته باشد و ارتباط آن با فرهنگ ورزشی آن چیست؟

با وجود اینکه 30مین فصل این لیگ کمتر از دو ماه پیش شروع شده است، این سوالات همچنان باقی مانده اند. البته پاسخ بعضی از این سوالات را در فصل جاری می توانیم دریافت کنیم. از آنجایی که فوتبال آمریکا می خواهد تا لیگ خود را از لحاظ زمانی با تقویم پاییز تا بهار لیگ های اروپایی فوتبال هماهنگ کند، MLS در ماه های جون و جولای متوقف می شود که در این زمان «جام جهانی باشگاه ها» (Club World Cup) در ایالات متحده برگزار می گردد. این رقابت ها قطعا مهم هستند چون اولین دوره از این جام 32 تیمی را امسال شاهد خواهیم بود و این مسابقات نقش پیش غذایی برای جام جهانی 2026 را خواهند داشت که در سه کشور آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار خواهد شد. آیا بالاخره فوتبال می تواند بزرگترین بازار رسانه ای جهان را فتح کند؟

جام جهانی باشگاه ها برای فیفا مهم است، اما می تواند باعث تحول MLS شود چون این لیگ دو نماینده در این رقابت ها دارد. علاوه بر باشگاه «سیاتل ساندرز» که با قهرمانی در «جام قهرمانی کونکاکاف» در سال 2022 جواز حضور در این مسابقات را کسب کرد، «اینتر میامی» هم در آن حاضر می شود که به نظر می آید این اتفاق تنها بخاطر حضور لیونل مسی در این تیم باشد چون اینتر میامی به صورت معمول واجد شرایط شرکت در این تورنمنت نبود. این باشگاه گروه نسبتا ساده دارد و سه باشگاه پالمیراس، پورتو و الاهلی همگروهی های آن هستند. از طرف دیگر، سیاتل ساندرز با پاریس سن ژرمن، اتلتیکو مادرید و بوتافوگو در یک گروه قرار دارد و با آزمون بسیار سخت تری مواجه است. مسی در سال 2023 با اینتر میامی قرارداد بست و بازی های او از آن سال برای این تیم با اینکه با تحسین زیادی برای جادوگری های او در زمین فوتبال همراه بوده است، اما کیفیت پایین تیم های لیگ برتر فوتبال آمریکا و ضعف دفاعی آن ها تا حدی باعث شده تا درخشش او مانند همیشه مورد توجه قرار نگیرد. با این وجود اینتر میامی در جام جهانی باشگاه ها می تواند تا به همگان نشان دهد که تیمی سطح بالاست. آیا بهترین تیم های فوتبال آمریکا در صحنه جهانی می توانند خودی نشان دهند؟ آیا MLS همانطور که بعضی وقت ها ادعا می شود، بهترین لیگ فوتبال جهان بعد از 5 لیگ برتر اروپاست؟ در این رقابت ها به جواب بعضی سوالات این چنینی خواهیم رسید.

رئیس لیگ برتر فوتبال آمریکا، «دان گاربر» (Don Garber)، می داند که نمایش ضعیف دو نماینده این تیم در جام جهانی باشگاه ها شهرت این لیگ را تضعیف خواهد کرد و بخاطر همین تمام تلاش خود را کرده تا انتظارات از آن ها را پایین نگه دارد. او در مصاحبه ای در دسامبر 2024 گفت: «تیم های MLS مشخصا در یک چهارم پایین ارزش بازار نقل و انقالات قرار دارند. امیدوارم که در طول زمان با سرمایه گذاری تیم هایمان در زمینه بازیکنان و درآمدزایی بیشتر برای توجیه هزینه هایشان، در این بخش رشد کنیم». گاربر درست می گوید. حتی در عصر جدید کنترل های مالی و قوانین سوددهی فوتبال اروپا، تیم های MLS بخاطر محدودیت های سقف قرارداد تونایی رقابت با همتایان اروپایی خود را ندارند. اما پاسخ گاربر برخلاف معمول نشانی از امید نداشت. او چند هفته قبل از این مصاحبه در یک کنفرانس سرمایه گذاری ورزشی گفته بود که اگر لیگ های اروپایی بیشتر مثل MLS بودند، وضعیت بهتری می داشتند که این جمله بیشتر با بلندپروازی های معمول او تطابق دارد. ما شاهد تنش ها و چالش های اولیه لیگی هستیم که وارد فصل 30ام خود شده.

از جوانب زیادی MLS بسیار موفق بوده است: تعداد تماشاچیان فصل گذشته این لیگ بطور میانگین به رکورد 23 هزار و 234 نفر رسید و «باشگاه فوتبال سن دیگو» در فصل جاری بعنوان 30مین تیم به آن اضافه شده است. روی زمین فوتبال هم اوضاع در وضعیت بسیار خوبی قرار دارد. بازیکنان سلبریتی مثل مسی و لوئیس سوارز که در سال های آخر بازی خود هستند، تیتر اخبار و توجه رسانه ها را به خود جلب می کنند و در عین حال بازیکنان جوانتری که در اواسط دوران حرفه ای خود به دنبال شروع مسیر جدیدی هستند (مثل اواندر، دنیس بوانگا و ریکی پوچ) هم فرصت های مناسبی برای این کار دارند. توسعه لیگ باعث شده تا سرمایه گذاران و طرفداران جدیدی به آن جذب شوند، در حالیکه نگاه آمریکا به ورزش فوتبال از بعد زیربنا هم عوض شده است: ورزشگاه های مخصوص فوتبال را حالا در بیشتر شهرهایی می بینیم که تیم MLS دارند تا فوتبال حرفه ای در این کشور حضور ملموس تری داشته باشد.

اما لیگ برتر فوتبال ایالات متحده از جهاتی به قربانی موفقیت های خود تبدیل شده؛ سازوکارهایی که به آن اجازه دادند تا در 3 دهه اول فعالیتش انقدر خوب توسعه پیدا کند، حالا به نظر مانع توسعه آینده اش هستند. سقف قرارداد در دهه های ابتدایی رشد MLS باعث شد تا لیگ دچار ضرر نشود و توسعه سریعی که گاربر انجام داده برای کشوری با جمعیت 330 میلیون نفر و علاقه سیری ناپذیر به ورزش های حرفه ای منطقی به نظر می رسد. چرا برترین لیگ فوتبال آمریکای شمالی نباید 30 تیم داشته باشد؟ از طرف دیگر، تا چه حدی می توان این توسعه را ادامه داد؟

MLS از لحاظ فرهنگی از اهمیت خاصی برخوردار نیست. این لیگی است که از بزرگی آمریکا و ظرفیت پایدار آن برای جذب و تامین مالی پروژه های فرهنگی و ورزشی گوناگون بهره می برد، در حالیکه قادر نیست تا توجه ملی را به خود جذب کند. فوتبال با وجود پیشرفت های محلی در آمریکا همچنان وارد جریان اصلی این کشور نشده است. بزرگی لیونل مسی شاید بتواند تا هر از گاهی لبران جیمز و سرنا ویلیامز را به «چیس استادیوم» (Chase Stadium) اینتر میامی بکشاند، اما پلی‌آف MLS پرستیژ پلی‌آف ورزش های دیگر آمریکا مثل بیسبال، بسکتبال و یا حتی هاکی را ندارد و مثل آن ها نمی تواند توجه آمریکایی ها را به خود جذب کند. MLS به صورت همزمان برای بیشتر طرفداران بین المللی فوتبال بیش از حد آمریکایی و برای عاشقان ورزش های آمریکایی بیش از حد بین المللی به نظر می آید؛ یک ورزش وارداتی که تحمل می گردد، اما هرگز واقعا پذیرفته نمی شود. فوتبال آمریکا که در 18 ماه آینده میزبان جام جهانی در هر دو سطح باشگاه ها و ملت ها خواهد بود، فرصت بی سابقه ای برای نشان دادن پتانسیل خود دارد. این ها باید روزهای طلایی MLS باشند، پس چرا اینطور به نظر نمی آید؟

لیگ برتر فوتبال آمریکا حالا در وضعیتی قرار دارد که ساختارهایی که برای اطمینان حاصل کردن از توسعه منصفانه فوتبال در این کشور ایجاد شده بودند، با یکدیگر تداخل پیدا کرده اند: سقف قرارداد و توسعه لیگ هر یک به خودی خود منطقی هستند، اما سقف قرارداد در ترکیب با برنامه فعلی توسعه پتانسیل این را دارد تا کیفیت بازی روی زمین فوتبال، مهم ترین محصول هر رقابت ورزشی حرفه ای، را محدود کند. در عین حال هزینه ورود به لیگ آنقدر بالا رفته که که تیم های جدید با این ریسک شکل می گیرند که ارتباطی با جوامعی نداشته باشند که برای خدمت به آن ها طراحی شده اند؛ مالکین باشگاه فوتبال سن دیگو 500 میلیون دلار به MLS پرداخت کردند تا تبدیل به 30مین تیم آن شوند. نکته جالب این است که منطق پشت سقف قرارداد و جنبه های دیگر طراحی سازمانی لیگ همین ارتباط میان تیم ها و اجتماع های محلی آن ها بود.

یک سیستم چند رده ای بر پایه صعود و سقوط خیلی از این مشکلات را می تواند حل کند تا توسعه سالم فوتبال حرفه ای آمریکا طوری پیش رود که باشگاه هایی در اندازه ها و با سرمایه های متفاوت بتوانند با یکدیگر رقابت کنند و به صورت همزمان استاندارد بالایی برای کیفیت بازی تیم های برتر لیگ به وجود آید و حفظ شود. این موضوع همچنین می تواند چیزی را به فوتبال آمریکا اضافه کند که سایر ورزش های این کشور از آن بی بهره هستند: خطر سقوط به دسته ای پایینتر. صعود و سقوط باعث تمایز فوتبال از سایر ورزش های آمریکایی خواهد شد. اما طراحی MLS بعنوان یک نهاد قانونی واحد که مالک همه تیم هاست در تضاد با لیگ های اروپایی فوتبال قرار دارد که در آن ها باشگاه ها نهادهای قانونی مجزایی هستند که سهمی هم از لیگ خود دارند. این موضوع مانع از معرفی سیستم صعود و سقوط به MLS می شود. سایز جنبه های استراتژی عملیاتی لیگ هم علیه آن هستند: برای مثال مالکین تیم های احتمالی جدید بعید است بخواهند میلیون ها دلار را در تیمی سرمایه گذاری کنند که خطر سقوط به دسته ای پایینتر دارد. از آنجایی که اصلاحات ساختاری غیرمحتمل هستند، MLS به راحتی می تواند تا 40 تیم و حتی بیشتر هم توسعه پیدا کند، اما گاربر گفته که سن دیگو آخرین تیم MLS تا چند سال باقی خواهد ماند تا اینکه لیگ دوباره آماده توسعه شود.

MLS از همه دارایی های مالی، فیزیکی و فرهنگی لیگی بهره می برد که جایگاه خود را تثبیت کرده؛ مثل قراردادهای رسانه ای و اسپانسری، ورزشگاه ها و پایگاه های طرفداری. لیگ های جدیدی مثل «USL Championship» خطر خاصی برای MLS ندارند و بعید است که باعث ایجاد تغییراتی در آن شوند. پیشرفت کوتاه مدت اولویت اصلی این لیگ باقی مانده و فعلا خبری از اصلاحات اساسی برای پایدار ساختن فوتبال آمریکا در مقیاس بلندمدت نیست. تصمیم MLS در سال 2023 برای امضای یک قرارداد پخش 10 ساله با شرکت «Apple» به مبلغ 2.5 میلیارد دلار به خوبی این موضوع را نشان می دهد. اگر سطحی به این قرارداد نگاه کنیم، با پیشرفت واضحی روبرو هستیم. وقتی گاربر در سال 1999 رئیس لیگ شد، آنقدر وضعیت فوتبال در آمریکا بد بود که MLS در نهایت شرکت بازاریابی خود را تاسیس کرد تا محتوای جام های جهانی 2002 و 2006 را برای آمریکا تولید و توزیع کند. اما این قرارداد که به مخاطبین با تهیه اشتراک «MLS League Pass» به قیمت ماهانه 15 دلار اجازه می دهد تا از طریق «Apple TV» همه بازی های لیگ را تماشا کنند، مخاطبین احتمالی فوتبال آمریکا را محدود می کند. حضور MLS در کانال های کابلی از یک بازی در هفته در شبکه «Fox Sports» فراتر نمی رود. پخش زنده Apple TV کیفیت بالایی دارد، اما موفقیت این قرارداد در حال حاضر مشخص نیست چون نه اپل و نه MLS تا به حال آمار مشترکین این سرویس را اعلام نکرده اند.

یکی از دلایل قرارداد MLS با اپل جذب مسی به آمریکا بود: سوپراستار اینتر میامی درصدی از اشتراک MLS League Pass را در قالب قراردادش دریافت می کند. مدیریت هیچ لیگ فوتبال دیگری قدرت متمرکز برای بستن چنین قراردادی را ندارد، اما هیچ لیگ دیگری لازم نمی بیند که چنین سرمایه گذاری سنگینی را تنها روی یک بازیکن انجام دهد. این وضعیت دشواری است که MLS با آن مواجه می باشد: بزرگترین نقاط قوت سازمانی آن، بزرگترین نقاط ضعف آن هم هستند. در این لیگ کارآمدی جای خود را به عدم انعطاف، راه حل های بلندمدت جای خود را به تدابیر کوتاه مدت و توسعه جای خود را به رکود داده است. اعتماد بی نهایت گاربر به سرنوشت موفق فوتبال در آمریکا با واقعیت فعلی اش فاصله زیادی دارد. فوتبال آمریکا را می خواهد. اما آیا آمریکا هم فوتبال را می خواهد؟