تاریخچه فرمول 1 | مسابقات جایزه بزرگ | اتومبیل رانی | قسمت اول

فرمول 1 یکی از محبوب ترین ورزش های جهان و شاخص ترین ورزش موتوری است. در این مطلب چهار قسمتی قصد داریم تا تاریخچه این ورزش از پیش از زمان پیدایش تا حال حاضر دنبال کنیم. قسمت اول به مسابقات جایزه بزرگ پیش از فرمول 1 اختصاص دارد، قسمت های دوم و سوم تکامل فرمول 1 را بررسی می کند و در قسمت چهارم به تاریخچه تیم های حاضر در این مسابقات و برترین رانندگان تاریخ این ورزش پرداخته می شود.

«فدراسیون بین‌المللی اتومبیل‌رانی» (FIA) در سال 1950 و در پاسخ به شکل گیری «مسابقه قهرمانی بزرگ موتورسواری» (World Motorcycling Championship) اولین مسابقه قهرمانی جهان رانندگان را سازماندهی کرد. اما اتومبیل‌رانی قبل از اولین مسابقه قهرمان جهان به چه شکل بود؟ علاقه مندان برای اولین بار در فرانسه در سال 1884 با ورزش های موتوری آشنا شدند؛ رویدادهایی که در ابتدا مسابقات ساده ای از یک دهکده به دهکده دیگری بودند، اما به سرعت تغییر یافتند و شکل و شمایل بسیار پیچیده تری را به خود گرفتند. در ادامه با تاریخچه این ورزش پیش از شکل گیری «فرمول 1» (Formula One) آشنا می شویم.

 

اولین مسابقات اتومبیل‌رانی تاریخ

در سال 1900 شاهد برگزاری رویدادی بودیم که نقش برجسته ای در تاریخ مسابقات جهانی اتومبیل‌رانی دارد. «جام گوردون بنت» (Gordon Bennett Cup) یک مسابقه سالانه در اروپا بود که توسط مالک روزنامه های نیویورک هرالد و هرالد تریبیون، جیمز گوردون بنت جونیور، برگزار می شد. جام گوردون بنت شرکت کنندگانی را از نقاط مختلف جهان به خود جذب می کرد، اما هر کشور تنها می توانست که سه نماینده داشته باشد. میلیونری به نام ویلیام کیسام وندربیلت دوم راه بنت را ادامه داد و «جام وندربیلت» (Vanderbilt Cup) را در لانگ آیلند نیویورک در سال 1904 افتتاح کرد. این مسابقات الهام بخش لوئی شورلی سوئیسی شدند تا او به ایالات متحده آمریکا بیاید. او از سال 1901 به یکی از شاخص ترین چهره های اتومبیل‌رانی آمریکا تبدیل شد و خودروهایی را برای شرکت جنرال موتورز طراحی کرد که با نام خود او به فروش می رفتند.

 

اولین مسابقه جایزه بزرگ

اولین مسابقه ای که نام «جایزه بزرگ» (گرند پری یا Grand Prix) را یدک می کشید را «باشگاه اتومبیل‌رانی فرانسه» (CAF) در جون 1906 به مدت 2 روز برگزار کرد. پیست این مسابقه که در «لمانز» (Le Mans) واقع بود، حدود 105 کیلومتر طول داشت. 32 شرکت کننده به نمایندگی از 12 خودروساز متفاوت در این مسابقه شرکت کردند که «فرنتس سیس» (Ferenc Szisz) مجارستانی پشت فرمان یک خودروی رنو پس از پیمایش 1260 کیلومتر به مقام قهرمانی آن رسید.

هر کشور رویدادهای خود را برگزار می کرد و در آن زمان یک مسابقه قهرمانی رسمی وجود نداشت که آن ها را به یکدیگر پیوند زند. قوانین مسابقات هر کشور هم متفاوت بود. همه رانندگان، مکانیکی را در خودرو همراه خود داشتند و به جز این دو نفر کسی حق تعمیر ماشین را نداشت. یکی از عوامل کلیدی در موفقیت رنو استفاده از چرخ های جداشدنی بود که به رانندگان رنو اجازه می داد تا تغییر چرخ را بسیار راحت تر از رقبا انجام دهند؛ چرخ های جداشدنی یکی از ابتکارهای شرکت میشلن بود که به احتمال زیاد با کتاب راهنمای آن آشنا هستید.

 

پیست ها

بیشتر مسابقات جایزه بزرگ در جاده های عمومی برگزار می شدند. البته مشخصا در زمان برگزاری این مسابقات، خودروهای شخصی حق تردد در این جاده ها را نداشتند. مسابقه جایزه بزرگ لمانز در سال 1906 به همین شکل برای اولین بار برگزار شد. در همین سال «تارگا فیوریو» (Targa Fiorio) هم روی 150 کیلومتر از جاده های منطقه سیسیلی ایتالیا دنبال شد. یک سال بعد مسابقات جایزه بزرگ آلمان و فرانسه به ترتیب در جاده 120 کیلومتری کایزرپرایس و جاده 77 کیلومتری دیئپ برگزار شدند.

از طرف دیگر پیست بروکلندز انگلیس را در سال 1907 داشتیم. این اولین میدانی بود که برای یک مسابقه اتومبیل‌رانی ساخته می شود. پیست ایندیاناپولیس موتور اسپیدوی در آمریکا برای اولین بار در سال 1909 مورد استفاده قرار گرفت و در سال 1922 پیست ناتزیوناله مونتزا در ایتالیا افتتاح شد. در این سال ایتالیا بعد از فرانسه به دومین کشوری تبدیل شد که از یک مسابقه با نام جایزه بزرگ میزبانی می کند. این نام در دو سال بعدی در دو کشور بلژیک و اسپانیا هم مورد استفاده قرار گرفت. اما همانطور که پیشتر به آن اشاره کردیم، این ها مسابقات قهرمانی رسمی نبودند و قوانین شان هم متفاوت بود.

درست قبل از آغاز جنگ جهانی اول، چندین مسابقه جایزه بزرگ شروع به استفاده از قوانین یکسانی در زمینه وزن و اندازه موتور کردند. «انجمن بین المللی باشگاه های اتومبیل‌رانی شناخته‌شده» (AIACR) در سال 1924 برای تعیین قوانین مسابقات جایزه بزرگ به صورت غیررسمی شکل گرفت. اما این مقررات در سال 1928 در دوره ای که به نام «فرمول آزاد» (Formula Libre) شناخته می شود، رها شدند چون برگزارکنندگان مسابقات تصمیم گرفتند که رویدادهای خود را بدون هیچ محدودیتی برگزار کنند. تعداد مسابقاتی که بعنوان جایزه بزرگ شناخته می شدند، از سال 1927 تا 1934 تقریبا چهار برابر شد؛ در سال های 1927، 1929 و 1934 به ترتیب 5، 9 و 18 مسابقه اتومبیل‌رانی با این نام وجود داشت.

 

جنگ جهانی دوم

اولین مسابقه قهرمانی جهان در سال 1925 با تنها چهار رویداد ایندیاناپولیس 500 و مسابقات جایزه بزرگ اروپا، فرانسه و ایتالیا برگزار شد. البته این تنها یک مسابقه قهرمانی سازندگان بود و هیچ جامی به رانندگان برتر اعطا نشد. اما 10 سال بعد و به لطف توافق میان چندین فدراسیون متفاوت، «مسابقه قهرمانی رانندگان اروپا» (European Drivers’ Championship) برپا شد؛ رویدادی که تا شروع جنگ جهانی دوم همه ساله برگزار می گردید.

جایزه بزرگ موناکو در سال 1933 اولین بار در تاریخ این ورزش بود که در آن ترتیب شروع مسابقه با تعیین خط مشخص شد. در این دوره همه خودروهای حاضر به رنگ های پرچم کشورشان درآمده بودند، اما دو تیم آلمانی اتو یونیون و مرسدس-بنز در دوره بعدی تصمیم گرفتند تا خودروهای خود را رنگ نکنند تا وزن خودرو بالا نرود. امروزه رنگ متالیک را همچنان بر خودروهای پیکان نقره ای مرسدس در فرمول 1 می بینیم. این دو تیم که از حمایت مالی دولت آلمان بهره می بردند، از آغاز این رویداد تا دوره سال 1939 آن در همه مسابقات جایزه بزرگ به جز سه مسابقه به پیروزی رسیدند.

 

به وجود آمدن فرمول 1

همانطور که در ابتدای این مطلب عنوان کردیم، قسمت بعدی کاملا به تاریخچه فرمول 1 اختصاص دارد، اما در پایان این قسمت هم می خواهیم تا کمی درباره شیوه به وجود آمدن فرمول 1 صحبت کنیم. بعد از پایان جنگ جهانی دوم تنها 4 مسابقه در طبقه بندی جایزه بزرگ وجود داشت. قوانین مسابقات قهرمانی جهان از قبل تعیین شده بودند، اما AIACR تا چند سال دیگر همچنان با همین نام به فعالیت های خود ادامه می داد. بالاخره در سال 1947 شاهد تغییر نام و سازماندهی مجدد این نهاد بودیم و این سازمان از این سال تا زمان حال حاضر با نام FIA شناخته می شود.

در پایان فصل 1949 اعلام شد که مسابقات سال آینده با یکدیگر ترکیب می شوند تا یک مسابقه قهرمانی جهان جایزه بزرگ برای رانندگان فرمول 1 به وجود آید. یک سیستم امتیازدهی به وجود آمد و 7 مسابقه برای گنجایش در این رویداد مناسب تشخیص داده شدند. اولین مسابقه این رویداد در 13 می در پیست سیلورستون انگلیس برگزار شد. ایتالیایی ها در این مسابقات اولیه موفق تر از رقبا عمل کردند. اولین قهرمان جهان، جوزپه فارینا، در خدمت تیم آلفا رومئو بود. انزو فراری در مسابقه دوم در موناکو شرکت کرد و تا به حال تنها سازنده ای است که در یکی از رقابت های فرمول 1 بعنوان راننده هم شرکت کرده است.