لته آرت (هنر لاته)
«لته آرت» (latte art) یا هنر لاته همان طراحی و طرحی است که روی نوشیدنی هایی مثل قهوه لاته، کاپوچینو و نوشیدنی های شیر و اسپرسویی مشابه می بینید. این روش درست کردن قهوه در شهر سیاتل آمریکا در دهه های 1980 و 1990 توسعه پیدا کرد. در ادامه این مطلب با انواع لته آرت و شیوه درست کردن آن آشنا خواهید شد.
انواع لته آرت
محبوب ترین لته آرت میان عاشقان قهوه و کافی شاپ های خاص، لته آرت «فری پور» (free-pour) است که در آن با ریختن شیر یا ماده جایگزینی روی قهوه، الگویی ایجاد می شود؛ شیری که با بخار گرفتن به حباب های فشرده ای تبدیل می گردد. این شیر با دقت و با زاویه و از ارتفاع خاصی روی قهوه ریخته می شود تا الگوی دلخواه مثل «رزتا» (rosseta)، گل لاله یا قلب ایجاد شود. الگوهای پیچیده تری هم در روش free-pour ممکن هستند، اما اگر کاپوچینوی صبحگاهی خود را از یک کافی شاپ معمولی خریداری می کنید، احتمالا با یکی از این طراحی های ابتدایی مواجه خواهید شد.
کافی شاپ هایی که مسیر خلاقانه تری را پیش می گیرند، از لوازم و روش های اضافی برای طراحی الگوهای خود استفاده می کنند. «اچینگ» (etching) روشی است که در آن با نوعی نیشک روی کف شیر طراحی می شود. آن طرح فرار گربه از فنجان قهوه که ممکن است در اینترنت دیده باشید هم یکی از طراحی هایی است که با شکل دادن به کف قهوه ساخته می شود. پودر کاکائو، شابلون و یا روش های چاپ سه بعدی لته آرت گزینه های مناسبی برای خلق تصویر روی قهوه هستند. البته خیلی از سنتی های این حوزه تنها روش free-pour لته آرت را قبول دارند.
در کجا می توان لته آرت را دید؟
امروزه خیلی از کافه ها بسته به مهارت باریستاهای خود تا حدی از لته آرت در فرایند تهیه قهوه خود بهره می گیرند. زمانی وجود لته آرت نشان دهنده تعلق یک کافی شاپ به موج سوم قهوه بود؛ جنبشی که به تامین، درست کردن، داستان پردازی و ارائه قهوه توجه ویژه ای می کرد. اما اگر نگاهی به قهوه فروشی های این روزها بیاندازید، می بینید که لته آرت تا حدی وارد جریان اصلی حوزه قهوه شده است.
فرایند ایجاد لته آرت
لته آرت با بخار دادن به شیر یا ماده جایگزینش و تبدیل آن به حالتی شروع می شود که باریستاها به آن «میکروفوم» (microfoam) می گویند. اما اندازه حباب و دمایی که در آن به شیر بخار داده می شود، روی توانایی طراح برای کار با شیر تاثیر می گذارد. شیر بعد از بخار گرفتن با دقت روی ظرفی حاوی اسپرسو ریخته می شود. تضاد میان رنگ غنی و سیاه اسپرسو و سفیدی شیر به ایجاد شکل ها و الگوهایی ختم می شود که پیشتر به آن ها اشاره شد. البته ماچا، هات چاکلت، لاته های زردچوبه و سایر نوشیدنی هایی که تضاد رنگ خوبی دارند هم برای لته آرت مناسب هستند. از جایگزین های شیر در این هنر می توان به جو دوسر، سویا و شیر بادام اشاره کرد.
مهارت باریستا مهم ترین بخش در تهیه لته آرت است؛ دانستن بافت و اندازه مناسب شیر، دمای ایده آل دم آوردن، زاویه و ارتفاع ریختن شیر و حتی نحوه ایستادن خود باریستا مواردی ضروری هستند. آقای «نایسلی آلامدا» (Nicely Alamed)، یکی از کارکشته های حوزه لته آرت و از مالکین شرکت «Dayglow Coffee»، می گوید که برای تهیه میکروفوم باید هوا را با ظرف شیر ادغام کرد تا انبساط پیدا کند، اما این هوا نباید بیش از حد باشد. او می گوید: «در زمان بخار دادن به شیر هدفم این است که هر قهوه بین 15 تا 20 درصد انبساط پیدا کند». آلامدا اضافه می کند که او در زمان آموزش دادن به تازه واردان حوزه لته آرت به آن ها آموزش می دهد که علاوه بر نشانه های بصری روی علائم صوتی هم تمرکز کنند: «توجه به صدای شیر بخش مهمی از آموزش من است چون از این طریق می فهمیم که کیفیت هوا روی کف شیر تاثیر می گذارد». یک باریستای ماهر با تمرین قادر خواهد بود تا با استفاده از حس های بینایی، شنوایی و لامسه خود زمان آماده شدن شیر را بداند.
هنرمندان معروف لته آرت
همانطور که در ابتدای این مطلب به آن اشاره شد، لته آرت در سیاتل خلق شده بود و درنتیجه خالق آن و بنیانگذار «Espresso Vivace» در این شهر، آقای «دیوید شومر» (David Schomer)، معروف ترین هنرمند لته آرت است. هنرمندان لته آرت دیگری هم از طریق رقابت هایی مثل «مسابقات قهرمانی جهان لته آرت» (World Latte Art Championship) به شهرت بین المللی رسیده اند. یکی از این افراد آقای «هیروشی ساوادا» (Hiroshi Sawada) است که عنوان قهرمانی خود را به یک کسب و کار موفق تبدیل کرد و مهارت خود را از ژاپن به کافی شاپ های شیکاگو و نیویورک آورد. این هنرمندان الگوهای منحصر به فرد و تحسین برانگیزی را طراحی می کنند: قهرمان سال 2019 این رقابت ها، خانم «منوئلا فنسور» (Manuela Fensore) از ایتالیا، عنوان خود را با سه طراحی «چهره اسب در ناب ترین حالت خود»، «عقاب» و «تاب خوردن طوطی شاد روی تاب» به دست آورد.