منطقه حفاظت شده و دهانه آتش فشان انگورونگورو (تانزانیا)
منطقه حفاظت شده انگورونگورو
«منطقه حفاظت شده انگورونگورو» (Ngorongoro Conservation Area یا NCA) در کشور تانزانیا از شمال به «پارک ملی سرنگتی» و از شرق به «دهانه کافتی بزرگ» می رسد. این منطقه در مجموع مساحت 8 هزار کیلومتر مربع را پوشش می دهد. شناخته شده ترین بخش این منطقه، «دهانه آتش فشان انگورونگورو» (Ngorongoro Crater) است. از بخش های دیگر این منطقه حفاظت شده می توان به دو دهانه آتش فشان «Olmoti» و «Empakai»، دشت های «Ndutu»، «ژرف دره Olduvai» و کوه «Ol Doinyo Lengai» اشاره کرد. این منطقه که از ترکیبی از جنگل ها، دره ها، گرم دشت ها، دهانه های آتش فشان، دریاچه ها و مرداب هاست، خانه طیف وسیعی از حیوانات می باشد.
منطقه حفاظت شده انگورونگورو بعنوان یکی از 7 شگفتی طبیعی آفریقا، در سال 1979 بعنوان یکی از میراث های جهانی یونسکو انتخاب شد. اهمیت حفاظت از گونه های در معرض خطر، تنوع زیستی، حیات وحش گسترده و مهاجرت سالانه کل های یالدار، گورخرها، آهوها و سایر حیوانات وحشی دیگر به دشت های شمالی این منطقه از دلایل این انتخاب می باشند. یونسکو درباره پیشینه NCA می نویسد: «این منطقه بیش از 80 سال تحت مطالعات باستان شناسی بوده و آثار زیادی از تکامل انسان و تعامل آن با محیط زیست، از جمله ردپاهای هومینیدهای اولیه، در آن دیده شده بود که 3.6 میلیون سال قدمت دارند.»
در ابتدا منطقه حفاظت شده انگورونگورو بعنوان یک ناحیه چندمنظوره تاسیس شد تا در آن حیوانات وحشی و ساکنین نیمه کوچ نشین «ماسای» به همزیستی مسالمت آمیز بپردازند. مردم ماسای همواره در جستجوی آب و چراگاه برای دام هایشان از جایی به جای دیگر مهاجرت می کنند. این ناحیه سرزمین مادری دائمی چند گروه قومی با آداب و رسوم و سبک های زندگی مشابه هم هست؛ مثل مردمان «هادزا» (Hadza)، «داتوگا» (Datoga) و «ایراکو» (Irawq). البته قبیله ماسای از قبیله های دیگر شاخص تر است؛ گفته می شود که آن ها در قرن هجدهم از منطقه رود نیل در جهت جنوب شرقی مهاجرت کرده تا در نهایت به این ناحیه رسیدند. ماسای ها و داتوگاها دام دار هستند، اما مردم هادزا شکارچی-گردآورنده می باشند و با هیچ یک از قومیت های دیگر این منطقه ارتباط ندارند. این قبیله با جمعیت کمتر از هزار نفر خود را در ناحیه «دریاچه Eyasi» می توان پیدا کرد. هر کدام از این قبیله ها سبک زندگی، سنت های کهن، اسطوره شناسی و رقص های خاص خود را دارند.
دهانه آتش فشان انگورونگورو
پارک ملی سرنگتی در سال 1951 تاسیس شد که سرنگتی فعلی، ناحیه انگورونگورو و ارتفاعات دهانه آتش فشان را شامل می شد. این پارک در حال حاضر به پارک ملی سرنگتی و منطقه حفاظت شده انگورونگورو تقسیم شده است. منطقه حفاظت شده انگورونگورو ناحیه بزرگی از دشت های علف کوتاه در جنوب دشت سرنگتی و همچنین ارتفاعات انگورونگورو را شامل می شود. ارتفاعات انگورونگرو آتش فشان های کهن عمدتا خاموشی در غرب دهانه کافتی بزرگ هستند.
دهانه آتش فشان جاذبه اصلی منطقه حفاظت شده انگورونگورو است که از انفجار و فروپاشی آتش فشان بزرگی در حدود 2 تا 3 میلیون سال پیش تشکیل شده است. انگورونگورو بزرگترین کاسه آتش فشانی دست نخورده در جهان می باشد. این دهانه آتش فشان 16 تا 19 کیلومتر قطر دارد و ارتفاع دیوارهای آن بین 400 تا 610 متر است. این دهانه هم به خاطر شکوه زمین شناسی خود و هم میزبانی از تعدادی از متراکم ترین پستانداران آفریقا معروف است.
تنوع گیاهی و جانوری دهانه آتش فشان انگورونگورو آنقدری تحسین برانگیز است که چشم اندازه های خیره کننده آن را تقریبا از هر جایش می توان تماشا کرد: از آب های پر از فلامینگوی دریاچه قلیایی «Magadi» گرفته تا درختان تب زرد «جنگل Lerai» که پاتوق پلنگ ها هستند. تنها غایبین غافلگیرکننده در کف دهانه، زرافه و ایمپالا می باشند، اما جمعیت زیاد کرگردن های سیاه شرقی، گله های بزرگ فیل و تعداد رو به افزایش یوزپلنگ ها این کاستی را جبران کرده اند. در تصویر زیر می توانید احتمال تماشای حیوانات مختلف در این منطقه را بر اساس نظرسنجی از بازدیدکنندگان آن ببینید.
سافاری های حیات وحش انگورونگورو
دهانه آتش فشان انگورونگورو به دلیل محصور بودنش، اکوسیستم خودش را دارد. یکی از جاذبه های اصلی این منطقه، جدا از چشم انداز تماشایی آن، تنوع گیاهی و جانوری اش است. علاوه بر دریاچه Magadi و جنگل Lerai که پیشتر به آن اشاره کردیم، می توان به «مرداب Gorigor» و «چشمه های Ngoitokitok» در شرق اشاره کرد که گله های کوچکی از اسب های آبی در آن ها وجود دارند. شمال دهانه بسیار خشک تر است و بیشتر حیوانات شکاری منطقه هم در علفزارهای آن قرار دارند.
در هر سافاری انگورونگورو، تراکم بالایی از حیوانات شکاری را خواهید دید. در سافاری خود با زمین عمدتا صافی روبرو خواهید شد که علف هایش مورد پسند گله های بزرگ گورخر و یل کلدار است. این دشت های باز خانه گله های بوفالو، آهوهای تامسون و گرانت و «توپی» (topi) هم هستند. بزرگترین گله کرگدن سیاه شرق آفریقا را در اینجا پیدا می کنید. تعدادی از پیرترین گاوهای نر آفریقا هم در اینجا هستند.
تعداد زیاد گیاه خواران این ناحیه منبع غذایی متراکم ترین جمعیت های حیوانات شکارچی این قاره می باشند. حضور همیشگی این شکارچیان سافاری های انگورونگورو را بسیار محبوب کرده اند. جمعیت شیرها بسته به فصل متغیر است، اما آن ها هیچ اهمیتی به حضور ماشین ها نمی دهند و در فاصله چندمتری شان هم شکار خود را انجام می دهند؛ ممکن است استراحت کردن شیر زیر سایه ماشین را هم ببینید. حضور کفتارهای خالدار که رقیب شیرها هستند، در اینجا متداول تر است. شغال های طلایی و پهلونواری را اغلب می توان در این ناحیه پیدا کرد، در حالیکه روباه های گوش خفاشی در اینجا نادرتر هستند.
البته حقیقت سافاری های حیات وحش انگورونگورو همواره فوق العاده نیست. تعداد زیاد ماشین ها در دهانه ممکن است حس و حال طبیعت وحش را از بین ببرد. شلوغی این ناحیه هم مسئله دیگری است. اغلب این مشکلات با نماهای شگفت انگیزی که می بینید، جبران می شوند، اما همیشه این طور نیست. پس با اینکه حیات وحش انگورونگورو خارق العاده است، تجربه سافاری آن بسته به شرایط موجود ممکن است که کیفیت متغیری داشته باشد.