کوه فوجی | آتشفشان فعال | توکیو | ژاپن

«کوه فوجی» (Mount Fuji) با ارتفاع 3 هزار و 776 متر مرتفع ترین کوه ژاپن است. فوجی در نزدیکی ساحل اقیانوس آرام در استان های «یاماناشی» و «شیزوکا» در مرکز جزیره «هونشو» ژاپن و در فاصله 100 کیلومتری از منطقه کلان‌شهری توکیو قرار دارد. کوه فوجی آتشفشانی است که از آخرین فورانش در سال 1707 خاموش بوده، اما همچنان از دید زمین شناسان یک آتشفشان فعال طبقه بندی می شود. این کوه جاذبه اصلی «پارک ملی فوجی-هاکونه-ایزو» و بخش اصلی یک میراث جهانی یونسکو از سال 2013 است. در ادامه این مطلب با تاریخچه کوه فوجی، ویژگی های گردشگری آن و سوابق فوران هایش آشنا می شویم.

 

تاریخچه

گفته می شود که این آتشفشان در سال 286 قبل از میلاد توسط یک زلزله شکل گرفته بود، اما واقعیت کمی پیچیده تر است. سال دقیق شکل گیری فوجی را نمی دانیم، اما به نظر می رسد که آن در طول 2.6 میلیون سال گذشته روی پایه ای شکل گرفته باشد که تا 65 میلیون سال قدمت دارد. اولین فوران ها در قله های اولیه آن احتمالا کمی بعد از 700 هزار سال پیش رخ داده بودند. کوه های اولیه ای که فوجی جایگزین شان شد، «کومیتاکه» و «آشیتاکا» بودند که مورد اول شیب شمالی کوه را تشکیل می دهد و مورد دوم در جنوب شرقی آن واقع است.

کوه فوجی یک آتشفشان چینه ای است که بعد از 400 هزار سال پیش بین کوه های کومیتاکه و آشیتاکا بالا آمد. کوه فعلی ترکیبی از سه آتشفشان متوالی است: در پایین کومیتاکه را داشتیم که «فوجی قدیم» (Ko Fuji) حدود 100 هزار سال پیش روی آن قرار گرفت و درنهایت «فوجی جدید» (Shin Fuji) روی آن. در هزار سال گذشته، گدازه ها و خروجی های دیگر فوجی قدیم بیشتر کومیتاکه را پوشش دادند، اما قله مخروط کومیتاکه از شیب آن بیرون زد. فوجی جدید احتمالا حدود 10 هزار سال پیش فعال شده بود و از آن موقع هر از گاهی فوران کرده و یا بدون آتش و با دود سوخته است. طی این فرایند، فوجی جدید شیب های کوه های پیشین را پر و منطقه قله را به خود اضافه کرده تا این کوه در حال حاضر شکل باریک تقریبا بین نقصی داشته باشد.

 

مشخصات و سوابق فوران

پایه آتش فشان فوجی محیطی حدودا 125 کیلومتری و قطری بین 40 تا 50 کیلومتر دارد. دهانه کوه فوجی در قله آن قطر سطح 500 متری را پوشش می دهد و 250 متر عمق دارد. در اطراف لبه های تیز دهانه 8 قله هست. کوه فوجی جزئی از «منطقه آتش فشانی فوجی» (Fuji Volcanic Zone) می باشد؛ یک زنجیره آتش فشانی که از شمال از «جزایر ماریانا» و «جزایر ایزو» و از میان «شبه جزیره ایزو» تا شمال جزیره هونشو امتداد پیدا می کند. زمین شناسان می گویند که فرورانش صفحه اقیانوس آرام در زیر صفحه دریای فیلیپین در «ناوه نانکای» که به موازای ساحل جنوبی ژاپن امتداد پیدا می کند، احتمالا منبع فعالیت های آتش فشانی کوه فوجی است. فوران های بزرگ حدود هر 500 سال رخ می دهند و زمین شناسان می گویند که آخرین فوران فوجی در دسامبر 1707 ریشه در یک زلزله 8.4 ریشتری در 49 روز قبل از این رویداد داشته.

 

اهمیت مذهبی و گردشگری

در شیب های شمالی کوه فوجی شاهد منطقه «پنج دریاچه فوجی» هستیم که از شرق به غرب شامل «دریاچه یاماناکا»، «دریاچه کاواگوچی»، «دریاچه سای»، «دریاچه شوجی» و «دریاچه موتسو» می شود؛ همگی این دریاچه ها توسط جریان های گدازه ای شکل گرفته اند. روی آب های آرام دریاچه کاواگوچی که پایین ترین سطح را در میان این دریاچه ها دارد، می توان بازتاب وارونه کوه فوجی را دید که جلوه بسیار زیبایی است. گردشگری این منطقه بسیار توسعه یافته و می توان در آن از شهربازی ها، باغ های گیاه شناسی، تفرجگاه های اسکی و سایر مکان های تفریحی بازدید کرد. دریاچه یاماناکا با مساحت 6.4 کیلومتر مربع بزرگترین دریاچه این ناحیه و یکی از محبوب ترین نواحی تفریحگاهی است. دره میان کوه های فوجی و «کناشی» در طرف غربی فوجی زمین های گلف متعدد و جاذبه های دیگری را در خود جا داده است. منطقه آتش فشانی سرسبز «هاکونه» در جنوب شرقی فوجی به چشمه های آب گرم خود معروف است. جویبارها و آب های زیرزمینی فراوان این ناحیه فعالیت های صنایع کاغذی و شیمیایی و کشاورزی را تسهیل می کنند. از فعالیت های دیگر این ناحیه می توان به پرورش ماهی قزل‌آلای رنگین کمان و تولید محصولات لبنی اشاره کرد.

فوجی از نظر مردم ژاپن یک کوه مقدس است و یکی از فرقه های مذهبی این کشور به نام «فوجیکو» (Fujiko) آن را دارای روح می داند. معابد و زیارتگاه های زیادی در اطراف کوه فوجی وجود دارد که تعدادی از این زیارتگاه ها را حتی می توان در لبه و پایین دهانه آتش فشانی آن دید. صعود به کوه فوجی از گذشته یک فعالیت مذهبی بوده، اما تا اصلاحات دوره میجی در سال 1868 زنان اجازه انجام چنین کاری را نداشتند. کوهنوردان در اوایل معمولا برای زیارت خود لباس سفید می پوشیدند که این سنت به قدرت گذشته دیگر پابرجا نیست. امروزه صدها هزار زائر و کوهنورد هر سال به مقصد کوه فوجی سفر می کنند که بخش زیادی از صعود از این کوه در فصل کوهنوردی از 1 جولای تا 26 آگوست رخ می دهد. کوهنوردان معمولا صعود خود را از شب شروع می کنند تا در سحرگاه به قله برسند.

 

تاثیر فرهنگی

درباره ریشه نام این کوه تردیدهایی وجود دارد. در اولین سند دولتی مربوط به آن که به سال 713 بعد از میلاد برمی گردد، این مکان «کوه فوجی» (Fuji no Yama) نام گرفته بود، اما با قاطعیت نمی توان گفت که دلیل انتخاب این نام چه بوده. کوه فوجی با شکل مخروطی ظریف خود به شهرت جهانی رسیده و یکی از نمادهای مقدس ژاپن لحاظ می شود. در فصل تابستان هزاران ژاپنی به قله این کوه صعود می کنند تا از زیارتگاه قله آن بازدید کنند. این کوه در آثار هنری ژاپنی بسیاری مورد استفاده قرار گرفته که شاید معروف ترین آن ها مجموعه نقاشی های «سی و شش چشم‌انداز کوه فوجی» باشد که از سال 1826 تا 1833 توسط «کاتسوشیکا هوکوسائی» چاپ شده بود؛ نقاشی «موج عظیم کاناگاوا» معروف ترین اثر این مجموعه است