رتبه بندی ادوار جام جهانی | فوتبال | قسمت چهارم

بالاخره به آخرین قسمت سلسله مطالب رتبه بندی ادوار جام جهانی از دیدگاه وبسایت ESPN رسیدیم. در سه قسمت گذشته مجموعا 15 جام جهانی فوتبال را از زوایای متفاوت ارزیابی کردیم. در این قسمت هم همین رویه را ادامه می دهیم تا با معرفی 6 دوره باقی مانده، تمام ادوار مختلف بزرگترین تورنمنت فوتبال جهان را از سال 1930 تا 2018 پوشش داده باشیم. نکته جالب توجه این قسمت، تکرار حضور تیم های همواره مدعی در برترین فینال هاست؛ در فهرست بازی های فینال زیر نام تیم های ملی ایتالیا، برزیل و آلمان و فرانسه را به ترتیب 4، 3 و 2 بار خواهیم دید.

 

6. 1994                         

میزبان: ایالات متحده آمریکا | فینال: برزیل 0-0 ایتالیا (3-2 در ضربات پنالتی) | آقای گل: اولگ سالنکو از روسیه و هریستو استویچکوف از بلغارستان | امتیاز: 35 از 50

به یادماندنی ترین صحنه های جام جهانی 1994 را می توان دراز کشیدن آندرس اسکوبار کلمبیایی روی زمین بعد از زدن یک گل به خودی در بازی دوم دور گروهی تیمش مقابل آمریکا و پنالتی روبرتو باجو در بازی فینال به حساب آورد. ستاره موسیقی پاپ، دایانا راس، هم در مراسم افتتاحیه یک پنالتی را خراب کرده بود که به سوژه رسانه ها تبدیل شد. اگر فقط تصاویر فراموش نشدنی یا منحصر به فرد را مدرنظر قرار دهیم، هیچ جام جهانی دیگری احتمالا یارای رقابت با این دوره را نداشته باشد. البته حواشی این جام هم در سطح دیگری قرار داشتند که برجسته ترین حاشیه ها به حذف دیگو مارادونای افسانه ای بعد از دو بازی به دنبال مثبت اعلام شدن آزمایش دوپینگش و قتل اسکوبار پس از بازگشت به کلمبیا برمی گردد.

خود بازی ها هم پرتنش بودند. تمام بازی های مرحله حذفی با اختلاف یک گل یا در ضربات پنالتی به پایان رسیدند. در برد 3-2 برزیل مقابل هلند در مرحله یک چهارم شاهد به ثمر رسیدن 5 گل ظرف 28 دقیقه بودیم و گل های تعیین کننده هریستو استویچکوف هم نقش مهمی در رسیدن بلغارستان به مرحله نیمه نهایی و اعطای جایزه توپ طلا به او داشتند. ایتالیا در 64 دقیقه اول بازی فینال تنها یک شوت زده بود و برزیل با زدن 24 شوت در طول این بازی، فرصت های زیادی برای پیروزی در وقت معمول داشت. اما سرنوشت این بود که این مسابقه به ضربات پنالتی بکشد تا روبرتو باجو با به آسمان کوبیدن آخرین پنالتی این مسابقه، خاطره انگیزترین صحنه فینال ادوار مختلف جام جهانی را رقم بزند.

 

5. 1970

میزبان: مکزیک | فینال: برزیل 4-1 ایتالیا | آقای گل: گرد مولر از آلمان غربی | امتیاز: 36 از 50

در سال 1970 بسیاری از فوتبال دوستان در سرتاسر جهان شاهد اولین جام جهانی رنگی بودند که توپ نمادین آدیداس تلستار برای اولین در آن مورد استفاده قرار گرفت. در این دوره شاهد رقابت های جذابی بودیم که هم اسطوره های پا به سن گذاشته ای مانند پله، بابی چارلتون و لو یاشین و هم ستاره های نوظهوری مثل گرد مولر و فرانتس بکن‌باوئر از آلمان غربی را شامل می شدند. نه تنها برزیل همه بازی های خود برای صعود به جام جهانی را برده بود، بلکه این تیم در مرحله پایانی جام جهانی 1970 بدون حتی یک شکست یا تساوی موفق شد تا این جام را به خانه ببرد.

البته در این جام حواشی زیادی رخ نداد. بابی مور در سفر پیش از تورنمنت تیم ملی انگلیس به کلمبیا متهم به سرقت شد که این موضوع نزدیک بود مانع از حضورش در جام جهانی شود، اما در خود مسابقات حوادث آنچنان بحث برانگیزی پیش نیامد. خوشبختانه کیفیت بازی ها بالا بود و از صعود شگفت آور پرو به دور حذفی گرفته تا برد 4-3 ایتالیا برابر آلمان غربی در وقت های اضافه مرحله نیمه نهایی پس از تساوی 1-1 در وقت معمول که فیفا آن را «بازی قرن» نامید، مکزیک میزبان مسابقات فوتبال هیجان انگیزی بود.  

 

4. 1998

میزبان: فرانسه | فینال: فرانسه 3-0 برزیل | آقای گل: داور شوکر از کرواسی | امتیاز: 37 از 50

این ششمین دوره ای بود که در آن تیم میزبان در آن قهرمان می شد، اما فرانسه برای کسب اولین قهرمانی خود اصلا کار راحتی نداشت. این اولین جام جهانی 32 تیمه هم بود و کشورهای کرواسی، ژاپن، جامائیکا و آفریقای جنوبی برای اولین بار جواز حضور در این تورنمنت را کسب کردند. کرواسی به لطف آقای گل 6 گله این دوره، داور شوکر، توانست تا مرحله نیمه نهایی بالا بیاید و درنهایت به مقام سومی این جام برسد؛ در بازی یک چهارم کرواسی با نتیجه 3-0 آلمان را شکست داد و در بازی رده بندی دنیس برکمپ و یاران هلندی اش را مغلوب کرد.

در این دوره هم سیاست با ورزش تلاقی پیدا کرد. با وجود نقشه تروریستی ناموفق برای حمله به بازی انگلیس و تونس در مرحله گروهی، ربودن بازیکنان تیم ملی آمریکا در هتل محل اقامت شان و حمله به یک تاسیسات هسته ای در نزدیکی پاریس با برخورد یک هواپیما به آن، جام جهانی 1998 بر اساس برنامه از پیش تعیین شده خود و بدون هیچ وقفه ای برگزار شد. این نقشه تروریستی که اسامه بن لادن حامی مالی آن بود، منجر به دستگیر شدن بیش از 100 نفر شد؛ طرحی که خوشبختانه خنثی شد و هیچ تلفاتی را به دنبال نداشت.

از مایکل اوون 17 سال گرفته تا نسل طلایی نیجریه که تیم خود را با وجود هم‌گروهی با اسپانیا به صدر گروه D رساندند، دنیای فوتبال با ستاره های جدیدی آشنا شد. روبرتو باجو هم در آخرین جام جهانی خود برای آتزوری به میدان رفت، اما او با وجود گل کردن پنالتی خود در بازی یک چهارم نهایی مقابل فرانسه، موفق نشد تا تیمش را به مرحله بعدی برساند. از لحظات دراماتیک جام جهانی 1998 می توان به برهم خوردن خط دفاع آرژانتین توسط مایکل اوون و سپس شلیک غیرقابل مهارش و اخراج دیوید بکام به دلیل لگد زدن به دیگو سیمئونه در بازی یک شانزدهم نهایی میان انگلیس و آرژانتین اشاره کرد که با پیروزی آرژانتینی ها در ضربات پنالتی خاتمه یافت. البته آرژانتین در مرحله بعدی اسیر نبوغ دنیس برکمپ شد: این ستاره دانمارکی در وقت اضافه نیمه دوم پاس 40 متری فرانک دی بوئر را به زیبایی هرچه تمام تر مهار کرد و بعد از یک سر توپ، گلی تماشایی را با ضربه روی پای خود به ثمر رساند. فابین بارتز و خوزه لوئیس چیلاورت هم دروازه بانان شاخص این تورنمنت بودند که دروازه بان پاراگوئه وظیفه زدن ضربات ایستگاهی تیمش را هم برعهده داشت و نزدیک بود روی یکی از این صحنه ها گل بزند.

فینال 1998 انتظارات را کاملا برآورده کرد. رونالدو در ترکیب پیش از بازی برزیل غایب بود تا سردرگمی فوتبال دوستان را فرا گیرد. او بعدها به این موضوع اذعان کرد که به دلیل تشنج و از دست دان کوتاه مدت هوشیاری خود به بیمارستان برده شده بود. 30 دقیقه بعد از انتشار ترکیب اول، رونالدو در ترکیب بعدی تیم ملی برزیل قرار گرفت، اما همان موقع هم مشخص بود که حال او خوب نیست. او بدون تاثیرگذاری بر بازی تنها روی چمن زمین مسابقه قدم می زد. زین الدین زیدان از دفاع ناشیانه برزیلی ها بهره گرفت تا از روی ضربات شروع مجدد 2 گل را با ضربه سر به ثمر برساند. بهترین عملکرد زیدان در یک جام جهانی به جام جهانی 2006 برمی گردد، اما عملکرد او در بازی فینال 1998 بی نقص بود.

 

3. 2006

میزبان: آلمان | فینال: ایتالیا 1-1 فرانسه (5-3 در ضربات پنالتی) | آقای گل: میروسلاو کلوزه از آلمان | امتیاز: 38 از 50

در فرایند انتخاب میزبان این دوره، فساد مالی فیفا و اتهامات رشوه به اشخاص مهم باری دیگر مشکلات بزرگترین نهاد فوتبالی جهان در این زمینه را برجسته کردند. با اینکه شگفتی خاصی در این جام جهانی رخ نداد، اما از هر جنبه دیگر با یک رویداد خارق العاده روبرو بودیم. سوم شدن آلمان را با توجه به سوابق درخشان این تیم در ادوار گذشته نمی توان شگفتی محسوب کرد، اما شاگردان جوان یورگن کلینزمن برای کسب این نتیجه، به خصوص حذف آرژانتین در ضربات پنالتی در مرحله یک چهارم، بسیار بیشتر از توان خود تلاش کردند.

ستاره های فوتبال جهان مانند خیلی از دوره های دیگر درخشیدند: تیری هانری با به ثمر رساندن تک گل تیمش در بازی یک چهارم باعث حذف برزیل شد، رونالدو پانزدهمین گل خود در ادوار مختلف این تورنمنت را ثبت کرد، زیدان در آخرین بازی ملی خود موفق به گلزنی شد و کریستیانو رونالدو و لیونل مسی هم برای اولین بار در جام جهانی به میدان رفتند اما هرکدام تنها یک گل را به ثمر رساندند. فینال این دوره هم باز به ضربات پنالتی کشیده شد. پنالتی دوم فرانسه را دیوید ترزگه زد. ضربه او ابتدا به تیر خورد و سپس روی خط دروازه فرود آمد، اما از آن رد نشد. این تنها پنالتی خراب این مسابقه بود و باعث شد تا ایتالیا برای چهارمین بار قهرمان جام جهانی شود. البته نمی توان درباره این بازی حرف زد و به عملکرد زیدان اشاره نکرد. این ستاره فرانسوی در وقت معمول با یک ضربه چیپ از روی نقطه پنالتی به شکل خیره کننده ای دروازه جانلوئیجی بوفون را باز کرد، اما به دلیل ضربه سرش به قفسه سینه مارکو ماتراتسی در دقیقه 110 با دریافت کارت قرمز مستقیم از زمین بازی اخراج شد.

 

2. 1986

میزبان: مکزیک | فینال: آرژانتین 3-2 آلمان غربی | آقای گل: گری لینکر از انگلیس | امتیاز: 39 از 50

این جام جهانی با هنرنمایی های دیگو مارادونا شناخته می شود. فیفا میزبانی جام جهانی 1986 را به کلمبیا اعطا کرده بود، اما این کشور در زمستان 1982 از میزبانی تورنمنت انصراف داد. رئیس جمهور وقت کلمبیا، بلیساریو بتانکور، در زمان اعلام این خبر با اشاره به بحران اقتصادی کشورش گفت: «ما کارهای زیادی در اینجا داریم که باید انجام دهیم و برای تجملات فیفا و اعضایش وقت کافی نداریم». فیفا مکزیک را بعنوان میزبان جایگزین انتخاب کرد تا این کشور برای دومین بار این وظیفه را برعهده بگیرد. کانادا، دانمارک و عراق اولین حضور خود در جام جهانی را تجربه کردند و فرمت تورنمنت هم به دلیل رسوایی بازی اتریش و آلمان غربی در دوره قبلی تغییر کرد. درنتیجه آخرین بازی های هر گروه به صورت همزمان برگزار شد تا فرصت تبانی از تیم ها گرفته شود.

اگر این جام جهانی را به صورت زنده تماشا کرده باشید، احتمالا با نمایش های دیدنی زیکو، پربن الکیر، میکل لادروپ و میشل پلاتینی خاطره دارید، اما همانطور که پیشتر به آن اشاره کردیم، مارادونا حرف اول را در این دوره می زد. او مانند دوران بازیگری خود در ناپولی تیمش را بر دوشش گذاشت و آن را قهرمان کرد. تلاش های قابل تحسین دیگو در سری آ منجر به 2 قهرمانی برای ناپولی در سال های 1987 و 1990 شد، اما پیش از این قهرمانی ها او در این جام جهانی با سلسله نمایش های معرکه و گل های به یاد ماندنی آرژانتین را به دومین قهرمانی جام جهانی خود رساند. نابغه آرژانتینی با اینکه در بازی فینال مقابل آلمان غربی در مقابل 114 هزار تماشاگر ورزشگاه استادیو آزتکا هیچ گلی را به ثمر نرساند، اما در این تورنمنت بیشتر از هر بازیکن دیگری درخشید. مارادونا در بازی یک چهارم نهایی دو گل تاریخی را وارد دروازه انگلیس کرد: اولی «دست خدا» نام گرفته و گل دوم با دریبل زدن تقریبا همه بازیکنان تیم حریف رقم خورد. البته در بازی فینال هم با وجود یارگیری شدید بازیکنان آلمان غربی، او موفق شد که پاس گل سوم تیمش را بدهد.

 

1. 1982

میزبان: اسپانیا | فینال: ایتالیا 3-1 آلمان غربی | آقای گل: پائولو روسی از ایتالیا | امتیاز: 40 از 50

هیچ جام جهانی نبوده که همه چیز را مثل جام جهانی 1982 در کنار یکدیگر داشته باشد. این جام تورنمنتی پرستاره بود: درخشش سوکراتس، زیکو و فالکائو برای برزیل، اولین بازی دیگو مارادونا در تاریخ جام جهانی با دو گل و یک کارت قرمز برای او، چیرگی ایتالیای پائولو روسی بر رقبا و نقش غیر قابل انکار میشل پلاتینی در رسیدن فرانسه به نیمه نهایی تماشاگران را به وجد آوردند. برزیل موفق شد تا در 5 بازی 15 گل را به ثمر برساند، اما این تیم در یک بازی کلاسیک در مرحله دوم گروهی با نتیجه 3-2 مغلوب ایتالیا شد؛ روسی در این بازی هتریک کرد. بازیکنان ایتالیا در بیشتر بازی های تورنمنت بهترین شرایط فیزیکی را داشتند و به خوبی وظایف دفاعی خود را انجام می دادند. دیدار آلمان غربی و فرانسه در مرحله نیمه نهایی هم یک بازی کلاسیک دیگر بود که به برتری آلمان ها در ضربات پنالتی در حالی انجامید که این تیم در وقت های اضافه 2 گل از حریف خود عقب افتاده بود. در طول این جام شانس های اصلی قهرمانی به همان شکلی بازی کردند که هواداران انتظار آن را داشتند.

تیم هایی ملی فوتبال پنج کشور الجزایر، کامرون، هندوراس، کویت و نیوزیلند برای اولین بار در یک جام جهانی شرکت کردند؛ پیروزی 2-1 الجزایر برابر آلمان غربی در مرحله گروهی یکی از معروف ترین شگفتی های ادوار گذشته جام جهانی است. ایرلند شمالی هم با پیروزی مقابل اسپانیا توانست تا در صدر گروه خود قرار بگیرد. در این دوره شاهد دو رویداد جنجال برانگیز مربوط به آلمان بودیم. مورد اول که «رسوایی خیخون» نام گرفته، به توافق میان آلمان غربی و اتریش برای برگزاری یک دیدار آرام در بازی آخر مرحله گروهی اشاره دارد تا نتیجه دیدار باعث صعود هر دو تیم و حذف تیم ملی الجزایر شود.

دروازه بان آلمان غربی، تونی شوماخر، هم در بازی نیمه نهایی با ضربه خود به دفاع فرانسه، پاتریک باتیستون، دنده های او را شکست، به ستون مهره های او آسیب رساند،  باعث افتادن چند دندان او شد و او را بیهوش کرد. با این وجود، داور مسابقه با جریمه نکردنش این فرصت را در اختیار او قرار داد تا با مهار دو ضربه پنالتی باعث پیروزی تیمش شود. فینال جام البته حواشی خاصی نداشت. ایتالیا در نیمه اول یک پنالتی را خراب کرد، اما آتزوری از دقیقه 57 تا 81 با زدن 3 گل هیجان بازی را خواباند که گل اول را پائولو روسی زده بود. در پایان گل دقیقه 83 پائول برایتنر تفاوت خاصی را در سرنوشت این تو تیم ایجاد نکرد تا برترین دوره جام جهانی با سومین قهرمانی ایتالیا به پایان برسد.

 

قسمت چهارم رتبه بندی ادوار جام جهانی فوتبال به پایان رسید. برای مطالعه دوره های دیگر قسمت قبلی را مطالعه فرمایید.