صدای انسان | خطرناک ترین صدا | حیوانات | پارک ملی کروگر | آفریقای جنوبی

پلنگی که بعد از شکار یک ایمپالا به نفس زدن افتاده، حالا این حیوان که در دهانش قرار دارد را به نقطه ای سایه دار در کنار یک گودال آب می برد، اما قبل از اینکه بتواند بشیند، صدایی به آرامی شروع به حرف زدن می کند. این صدا می گوید: «صحبت کردن به زبان آفریکانس بسیار دشوار است». پلنگ توقف می کند، به سمت منبع صدا نگاهی می انداز و سپس با به زمین انداختن شکاری که سخت به دستش آورده، فرار می کند. این پلنگ بدون اینکه بداند، ناهار خود را در خدمت علم رها کرده. محققین هزاران ویدئو را تحلیل کرده اند تا سلسله مراتبی از ترس در پستانداران حوالی «پارک ملی کروگر» در آفریقای جنوبی را آشکار کنند.

با اینکه شیرها پادشاهان جنگل لقب گرفته اند، این ویدئوها نشان می دهند که برای پستانداران وحشی در ساوانا، از بزآهوان کوچک گرفته تا فیل های عظیم الجثه، ترسناک و کشنده ترین شکارچی ما انسان ها هستیم. محققین یافته اند که صدای انسان ترس بیشتری را در مقایسه با خرخر شیر برمی انگیزد. این امر به خوبی نشان می دهد که گونه انسان به شکل منحصر به فردی خطرناک شناسایی می شود. آقای «مایکل کلینچی» (Michael Clinchy) که یک زیست شناس حفاظت در «دانشگاه وسترن انتاریو» است، می گوید که این نگرش بخاطر این است که ما بشدت کشنده هستیم. این محققان امیدوارند که درک این ترس همگانی از انسان ها به تلاش ها در زمینه جلوگیری از شکار غیرقانونی حیوانات وحشی کمک کند.

مطالعه ای که این ویدئوها از آن استخراج شده اند، در 6 نوامبر 2023 در ژورنال «Current Biology» چاپ شد. این تحقیقی دیگر از مجموعه مطالعات «لیانا زنت» (Liana Zanette) و مایکل کلینچی از دانشگاه وسترن است که تیم شان ترس را مطالعه می کند. دکتر زنت، دکتر کلینچی و همکاران شان نشان داده اند که ترس از خورده شدن، جدا از خود خورده شدن، تاثیر شگرفی بر فرد و جامعه دارد. این دو محقق به ساواناهای آفریقای جنوبی رو آوردند که در آن پستانداران گوناگون میلیون ها سال در کنار شیرها و شکارچی های انسانی تکامل یافته اند. آن ها می خواستند به جواب این سوال برسند: انسان ها در مقیاس ترسناکی میان پستانداران چه جایگاهی دارند؟

این پروژهشگران با کمک همکاران خود در آفریقای جنوبی و افرادی دیگر تجهیزاتی را بکار گرفته اند که پاسخ حیوانات گوناگون به ترس را آزمایش و اندازه گیری می کنند. سیستم های خودکاری که با تکان خوردن حیوانات، رفتار آن ها را می سنجند، واکنش پستانداران به طیف وسیعی از صداهای بی آزار تا ترسنک را به صورت ویدئویی ضبط می کنند. محققان به درختانی در نزدیکی 21 گودال آب دوربین و اسپیکر وصل کردند. این مطالعه در فصل خشک انجام شد چون در این زمان حیوانات تشنه زیستگاه خود در کنار این گودال های آب را به ندرت ترک می کردند. این دستگاه ها به مدت 6 هفته، 24 ساعت شبانه روز فعال بودند و پس از تشخیص حرکت موجودات به صورت تصادفی صداهای مختلفی را پخش می کردند.

صداهای بی آزار بعنوان کنترل علمی این آزمایش، آوازهای پرندگان محلی و صداهای تهدیدآمیزتر صدای سگ، تیراندازی، خرخر شیر و صحبت آرام انسان ها بودند. مردان و زنان در این کلیپ های صوتی به زبان های شنگانی، سوتوی شمالی، آفریکانس و انگلیسی صحبت می کردند که منبع آن ها اخبار آفریقای جنوبی بود. صداهایی از گزارش بازی فوتبال هم پخش می شد که در مقایسه با موارد قبلی تعدادشان کمتر بود. محققین با دقت بالا بلندی همه صداها را به یک اندازه رساندند تا ترسناکی احتمالی شان تنها وابسته به محتوای آن ها باشد و نه بلندی شان. این تیم تحقیقاتی به همین خاطر از صدای خرخر شیر استفاده کردند و نه غرش بسیار بلندتر آن.

این تیم فرار را بعنوان یک مقیاس رفتاری رایج و قابل اندازه گیری انتخاب کرد. هر ویدئو با توجه به سرعت فرار حیوان و زمانی که طول می کشد تا جانور گودال آب را ترک کند، امتیازی را دریافت کرد. پس از تحلیل 4 هزار ویدئوی متمرکز روی 19 گونه مشخص شد که وقتی حیوانات با صحبت انسان ها مواجه می شوند، در مقایسه با شنیدن صداهای شیر، سگ یا تفنگ احتمال فرارشان دوبرابر می شود و 40 درصد سریعتر گودال های آب را ترک می کنند. تضاد احتمال فرار پس از شنیدن صدای انسان و خرخر شیر در بیشتر گونه های جانوری واضح بود؛ از جمله زرافه ها، پلنگ ها، کفتارها، گورخرها، کودوها، زگیل‌داران و ایمپالاها.

فیل ها مثل پستانداران دیگر با شنیدن صدای انسان فرار می کردند و به گفته دکتر کلینچی دم شان را روی کول شان می گذاشتند و در می رفتند. اما این حیوانات رفتار متفاوتی پس از شنیدن صدای شیرها داشتند. آن ها به جای فرار به سمت منبع صداها می دویدند و بعضا با خشونت خود را به دستگاه ها می کوبیدند. دکتر کلینچی گفت: «فیل ها دردسرهای زیادی برایمان درست کردند». در یکی از ویدئوها که هنگام پخش صدای شیر در شب ضبط شده بود، فیلی را می توان دید که دوربین را درهم می کوبد و پس از سیاه شدن تصویر دوربین، فیل ها با نعره کشیدن مکان را ترک می کنند.

خانم «کرن مکوم» (Karen McComb) از «دانشگاه ساسکس» که تیم تحقیقاتی اش روی فیل های کنیا آزمایش های صوتی انجام داده بود، می گوید که واکنش خشن فیل ها به شیرها معروف است: «آن ها هرگز این کار را پس از شنیدن صدای انسان انجام ندادند. فیل ها آنقدر بزرگ هستند که با حمله گروهی می توانند شیرها را فراری دهند». او اضافه کرد که نزدیک شدن این حیوانات بزرگ به انسان هایی که اسلحه یا نیزه دارند، برای آن ها می تواند مرگبار باشد.

واکنش کرگدن ها در مطالعه جدید برای محققین جالب توجه بود. سرعت فرار آن ها از صدای انسان دوبرابر بیشتر از سرعت فرارشان از صدای شیر بود. در زمان انجام این تحقیق 5 کرگردن سفید جنوبی در معرض خطر انقراض از ذخیره گاه های اطراف به صورت غیرقانونی شکار شدند. دکتر کلینچی گفت که تیمش در تحقیقات آتی می خواهد ببیند که آیا استفاده از صدای انسان می تواند حیوانات را از موانع نزدیک جاده ها دور نگه دارد چون در آنجا شکارهای غیرقانونی زیادی انجام می شود.

آقای «کریس دارمانت» (Chris Darimont)، بوم شناسی در «دانشگاه ویکتوریا» بریتیش کلمبیا، نقشی در این مطالعه نداشت، اما آن را برای ژورنال مدنظر محققین این مطالعه بررسی کرده بود. او این تحقیق را تحسین کرد، اما تمرکز آن روی صداها را یک محدودیت خواند. او امیدوار است که تحقیقات بعدی رایحه ها را هم دربر بگیرند: «با توجه به ماهیت بو، حساسیت بسیار زیاد پستانداران به بو و چگونگی دوام آن، می توانیم انتظار این را داشته باشیم که تاثیر انسان ها در این زمینه خیره کننده تر هم باشد». خانم «ایشانا شوکلا» (Ishana Shukla) از «دانشگاه کالیفرنیا، دیویس» که پاسخ پستانداران به مزاحمت های بشری را مطالعه می کند، از گستردگی این تحقیق تعریف کرد. او گفت که با ملاحظه واکنش تمام جامعه پستانداران به مزاحمت های انسانی می توانیم این قضیه را از همه جوانب گوناگون بررسی کنیم و نه فقط از طریق یک زاویه خاص.

البته شیرهای کروگر علاقه خاصی به استفاده انسان های مزاحم از غرولندهای آن ها برای پیشرفت علم نشان ندادند. دکتر کلینچی و دکتر زنت یک روز بعد از 2 ساعت سرهم کردن یک دوربین و مقاوم ساختنش در برابر حمله فیل ها متوجه شدند که شیرها به صورت مخفیانه داشتند مشاهدات میدانی خود را درباره آن ها انجام می دادند. دکتر زنت گفت: «یک شیر ماده از آن سوی گودال آب از روی چمن بلند شد و رفت. او تمام مدت آنجا بود.»

 

منبع: وبسایت نیویورک تایمز | تاریخ چاپ مطلب اصلی: 5 اکتبر 2023